Αλήθεια ή μυθοπλασία; Η αλήθεια έχει τον δικό της τρόπο να μιλά
Κάθε φορά που ακούμε κάποιον να αφηγείται ένα περιστατικό καλούμαστε να πιστέψουμε ότι μας λέει την αλήθεια. Πολλές φορές η αφήγηση είναι αληθοφανής και πιστευτή, ενώ άλλες φορές μοιάζει με μυθοπλασία. Ανάλογα με τον αφηγητή και όσα τυχόν γνωρίζουμε γι’ αυτόν, τείνουμε να πιστέψουμε την περιγραφή των γεγονότων ή να αμφιβάλουμε για την αλήθεια των λεγομένων του. Αυτό είναι κάτι που συναντάμε όλοι στην καθημερινή μας ζωή, σε οποιοδήποτε πλαίσιο, προσωπικό, κοινωνικό ή επαγγελματικό. Ανάλογα με την περίσταση, η αμφιβολία μπορεί να δημιουργήσει διάφορα συναισθήματα, όπως θυμό, απογοήτευση, ή ακόμα και θυμηδία, αν η ιστορία που ακούμε δεν αφορά κάτι σοβαρό, όπως αυτές που ακούνε συχνά οι γονείς ή οι εκπαιδευτικοί από μικρά παιδιά.
Στις σοβαρές υποθέσεις ωστόσο, οι οποίες ενδεχομένως να φτάσουν και στις δικαστικές αίθουσες, έχει ιδιαίτερη σημασία να μπορούμε να ξεχωρίσουμε με ακρίβεια αν αυτό που ακούμε ή διαβάζουμε αποτελεί ακριβή περιγραφή των πραγματικών γεγονότων, αν περιλαμβάνει μέρος από αυτά, ή αν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας.
Η Ανάλυση Λόγου χρησιμοποιεί εργαλεία και δείκτες αξιοπιστίας που μπορούν να αποκαλύψουν αν η αφήγηση βασίζεται σε ανάκληση γεγονότων που όντως βίωσε κάποιος ,ή όχι. Οι δείκτες αυτοί φανερώνουν αν το άτομο είναι ψυχολογικά παρόν στις δηλώσεις του κι αν αυτό που αφηγείται είναι αξιόπιστο.
Ως δείκτες αξιοπιστίας εξετάζονται:
Η συνεπής χρήση αντωνυμιών, προσωπικών και κτητικών.
Η συνέπεια στην χρήση των χρόνων των ρημάτων.
Οι σύντομες προτάσεις που αποδίδουν τα γεγονότα, χωρίς να παρατηρείται προσπάθεια του αφηγητή να πείσει τον αποδέκτη.
Η απουσία πολλών επιρρηματικών εκφράσεων και προσδιορισμών.
Η απουσία επιφύλαξης και υπεκφυγής.
Η θέση των συναισθημάτων στην αφήγηση, ανάλογα με τον χρόνο που έχει περάσει από τα συμβάντα που διηγείται κάποιος.
Οι δηλώσεις που ακολουθούν είναι παραδείγματα αξιόπιστης αφήγησης.
«Όταν έγινε η σύγκρουση αυτό που νιώσαμε ήταν ένα δυνατό τίναγμα για μερικά δευτερόλεπτα και μετά πέσαμε όλοι μπροστά και γύρισε το βαγόνι μας. Εγώ χτύπησα στο τραπεζάκι. Μετά ήταν το απόλυτο σκοτάδι. Ξεκινήσανε οι τσιρίδες, οι φωνές και ήταν σαν να βλέπαμε τον θάνατο με τα μάτια μας. Νόμιζα ότι μπορεί να πέφταμε σε γκρεμό. Το μόνο που σκεφτόμουν ήταν απλώς να γλιτώσουν τα παιδιά μου. Φώναζα τα ονόματά τους για να δω αν ήταν καλά. Από εκεί και πέρα ξεκινάει άλλος Γολγοθάς. Κάθε θόρυβος, κάθε απότομη κίνηση είναι ο φόβος και ο τρόμος. Φοβάμαι τα πάντα»
«Ήταν ίσως η πρώτη και η τελευταία φορά που δεν έκατσα στο κυλικείο. Κατά τύχη γλίτωσα. Νόμιζα θα πεθάνω. Αμυδρά θυμάμαι να βγαίνει κάποιος από ένα παράθυρο και τον ακολούθησα. Πηδήξαμε από εκεί στο χωράφι. Το πρώτο που αντίκρισα ήταν το δεύτερο βαγόνι που καιγότανε. Άκουγα ουρλιαχτά, άτομα να προσπαθούν να σωθούν».
Περισσότερα παραδείγματα αξιόπιστων και μη δηλώσεων, καθώς και όσα αποκαλύπτουμε όταν μιλάμε, βρίσκονται στο βιβλίο μου:
Ανάλυση λόγου. Η αλήθεια πίσω από τις λέξεις
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου